Aanbiedingsbrief

Geachte leden van de gemeenteraad,

Hierbij bieden wij u de Programmabegroting 2027-2030 van de gemeente Purmerend aan.
Deze begroting verschijnt aan het begin van een nieuwe bestuursperiode. Een periode waarin Purmerend staat voor een stevige financiële opgave. In de Kaderbrief 2027 bent u hierover al geïnformeerd. Uit de Kaderbrief bleek dat het structurele financiële beeld voor de komende jaren ruim negatief is. Vooral de stijgende uitgaven voor Jeugd en Wmo, de ontwikkeling van de rente en de lasten van noodzakelijke investeringen zetten de begroting onder druk.

Dit college geeft invulling aan de ambitie om de gemeenteraad meer kaderstellend te betrekken bij de koers van de gemeente en te werken aan de gewenste nieuwe bestuurscultuur. Dit doet het college door bij deze programmabegroting en de keuzes in het kader van Purmerend in Balans niet direct te komen met een voorgenomen koers en besluiten te komen, maar door -samen met de gemeenteraad- het proces zo in te richten dat raadsbreed in een open dialoog richtingen en keuzes gewogen kunnen worden en zo een duidelijke bestuurlijke opdracht aan het college meegegeven kan worden.

Begroting op basis van bestaand beleid

Voor deze Programmabegroting hebben wij bewust gekozen voor een beleidsarme begroting. Dat betekent dat deze begroting is samengesteld op basis van bestaand beleid. De financiële gevolgen van eerder genomen besluiten, autonome ontwikkelingen en noodzakelijke actualisaties zijn hierin verwerkt.

In deze begroting lopen wij nog niet vooruit op nieuwe beleidskeuzes uit het coalitieakkoord. Die keuzes worden eerst verder uitgewerkt in het college-uitvoeringsprogramma. Daarnaast is dit college voornemens eerst de begroting op orde te brengen, alvorens er sprake kan zijn van nieuwe beleidskeuzes.

De programmabegroting laat daarmee zien wat nodig is om onze taken volgens bestaand beleid uit te voeren. Dat beeld is voor de jaren 2028-2030 negatief. Het begrotingsjaar 2027 is sluitend. Binnen de programma's kunnen we blijven werken aan de opgaven waarvoor eerder beleid en besluiten zijn vastgesteld. Dat geldt bijvoorbeeld voor onze dienstverlening, zorg en ondersteuning, woningbouw, bereikbaarheid, duurzaamheid en het beheer van de openbare ruimte.

De Programmabegroting 2027 is opgesteld in lijn met het begrotingsadvies van de VNG. Het begrotingsjaar 2027 is structureel en sluitend. Daarnaast zijn de lasten voor de jeugdzorg geraamd met een prijsaanpassing en een volume aanpassing en is in de meerjarenraming, conform het VNG-advies, een stelpost opgenomen voor de voorgenomen hervorming van de huishoudelijke hulp binnen de Wmo. Daarmee wordt op een transparante wijze invulling gegeven aan de financiële gevolgen van nog niet uitgewerkte rijksmaatregelen.

Investeringsagenda en de organisatie

In het voorstel voor de investeringsagenda die u in deze begroting ontvangt, zitten enkel voorstellen waar de gemeenteraad al eerder uitspraken over heeft gedaan. Het bevat geen nieuwe onderwerpen. Om die reden zijn er anders dan andere jaren slechts drie voorstellen: extra krediet voor de sporthal Karekietpark, het fietsnetwerk en de grotere parkeergarage op het Beatrixplein. Met het oog op een verantwoord investeringsbeleid zal het college de onderdelen van de huidige Investeringsagenda richting de Voorjaarsnota verder bezien op noodzakelijkheid.

Financiële keuzes zijn noodzakelijk

De programmabegroting 2027 laat het volgende financiële beeld zien:

Het financiële beeld van de begroting van Purmerend is licht verbeterd voor de jaren 2028 en 2029. Dat komt met name door een herfasering van de investeringen en de doorrekening van de inflatiecorrectie OZB die nog niet was meegenomen.

Het financiële beeld maakt duidelijk dat keuzes nodig zijn. In april heeft uw raad hiervoor het rapport Purmerend in Balans ontvangen. Dit rapport bevat een brede ambtelijke inventarisatie van mogelijke maatregelen. Het rapport is opgesteld n.a.v. een raadsbreed aangenomen motie bij de Programmabegroting 2026. In het rapport zijn keuzes uitgewerkt die op verschillende manieren gevolgen kunnen hebben voor inwoners, maatschappelijke organisaties, voorzieningen en de gemeentelijke organisatie. Wij vinden het belangrijk dat deze keuzes zorgvuldig en in samenspraak met uw raad worden gemaakt.

Vervolgproces Purmerend in Balans: uw mening telt

De Programmabegroting wordt volgens de gebruikelijke begrotingsprocedure behandeld. In dat proces krijgt de gemeenteraad eerst de gelegenheid om de mogelijke maatregelen van Purmerend in Balans te bespreken en eigen voorstellen in te brengen. We nemen daarom voor het nemen van keuzes wat meer tijd. De reden hiervoor is tweeledig:

1. uw raad heeft zich nog niet kunnen uitspreken over het rapport en

2. de consequenties van een aantal maatregelen hebben invloed op de koers van beleidsterreinen voor de komende jaren en vragen daarom om een zorgvuldige en weloverwogen afweging.

Daarbij wil het college ook kijken naar alternatieve bezuinigingsvoorstellen vanuit de raad.

Om die reden wordt u gevraagd om in de commissiebehandeling van de begrotingsraad en in de algemene beschouwingen en bij de behandeling van de Programmabegroting 2027 tevens uw mening te geven over de maatregelen in Purmerend in Balans:

• Welke voorstellen kunnen op uw instemming rekenen en welke niet;

• Heeft u suggesties voor wijziging van de voorstellen;

• Heeft u mogelijk andere ideeën om de begroting weer sluitend te maken.

Na deze bespreking zal het college een voorstel opstellen met maatregelen om het meerjarenperspectief structureel te verbeteren. Dit voorstel wordt in november aan uw raad aangeboden. De besluitvorming hierover is voorzien voor december 2026. De financiële gevolgen worden vervolgens via een begrotingswijziging verwerkt. Ons streven is dat Purmerend vanaf 1 januari 2027 weer beschikt over een structureel sluitend meerjarenperspectief.

Eerst in balans, daarna ruimte voor nieuwe keuzes

Een gezonde financiële basis is nodig om ook in de toekomst goede voorzieningen te kunnen bieden en te kunnen blijven investeren in een groeiende gemeente. Daarom willen wij onze inzet eerst richten op een structureel sluitende begroting. Daarna kunnen nieuwe voorstellen uit het coalitieakkoord worden afgewogen. De verwachting is dat dit bij de Voorjaarsnota 2027 als eerste kan plaatsvinden.

Samen staan we voor de ingewikkelde opgave om duidelijke keuzes te maken voor het maken van een betrouwbare en duurzaam sluitende begroting. Deze keuzes zijn niet alleen ingewikkeld, maar zullen soms  inhoudelijke beleidsbijstelling nodig hebben. De financiële uitdagingen zijn dusdanig dat dat niet zonder nieuwe inhoudelijke beleidsmatige afweging kan. Keuzes die vanuit onze huidige doelstellingen, zeker in eerste instantie, niet altijd ondersteund worden. Maar we geloven erin dat deze keuzes op de lange termijn niet alleen een gezonde begroting oplevert, maar uiteindelijk ook een vitalere samenleving. Dit doen we door -met een langere termijn visie- deze keuzes nu niet voor ons uit te schuiven. Deze koerswijzigingen willen we uitdrukkelijk samen met maatschappelijke partners, ondernemers en de gemeenteraad vormgeven. We zien uit naar het gesprek hierover met uw raad.

Hoogachtend,

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Purmerend,