Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken?
Integraal beheer en onderhoud
Voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte richten we ons op een functionele, veilige, toekomstbestendige en aantrekkelijke leefomgeving.
We hebben in 2026 het Integraal beheerplan 2027-2036 geactualiseerd voor het planmatig cyclisch onderhoud, zodat we de komende jaren de kwaliteit naar niveau B kunnen verbeteren. We hebben dit gedaan op basis van 3 speerpunten: klimaatadaptief beheren, assetmanagement (risico, normkosten en kwaliteit) en datagestuurd werken.
In lijn met het Parkenplan worden de 8 parken stuk voor stuk opgeknapt. In 2026 is gestart met de realisatie van het Leeghwaterpark en in 2027 is dat klaar. We hebben in 2026 het ontwerp voor park De Dwarsgouw naar een definitief ontwerp gebracht en verwachten begin 2027 het ontwerp technisch verder uit te werken.
De uitgangspunten voor het beheer van de openbare ruimte zijn een veilige, intacte en schone buitenruimte. We onderhouden de openbare ruimte zoals bestuurlijk afgesproken op basis van beeldkwaliteitsniveau B van kennisinstituut CROW. Alleen de volgende gebieden onderhouden we op niveau A:
Het Kooimanpark en Park De Noord.
De nog te renoveren parken Leeghwaterpark en Park de Dwarsgouw.
Begraafplaatsen.
Beschermde stads- en dorpskernen van Purmerend en de Beemster.
In het najaar 2026 wordt het Parkenplan geëvalueerd en op basis van de ervaringen en cijfers van de eerste 4 parken de businesscase voor de laatste 4 parken (Gorsebos, Park De Uitvlugt, Park De Driegang en Groengebied Purmerland) herzien. Vanaf 2027 gaan we op basis van de herziene businesscase aan de slag met de laatste 4 parken, 1 park per jaar.
We richten de openbare ruimte evenwichtig, klimaatadaptief en duurzaam in en beheren deze ook zo. In elk vakgebied zoeken we naar mogelijkheden om te verduurzamen en te innoveren, zowel wat betreft materialen als werkwijzen.
Met NEN-inspecties brengen we de technische staat van het groen in beeld. De kwaliteit van het dagelijks onderhoud meten we maandelijks via beeldkwaliteitsmetingen. Deze informatie gebruiken we om de komende jaren te bepalen welke locaties we omvormen en welke we voorlopig ongewijzigd laten, omdat daar binnen 2 jaar een project wordt uitgevoerd.
We volgen de kwaliteitsvooruitgang door periodieke inspecties en garanderen de veiligheid met technische controles, zoals vastgelegd in het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte.
In 2027 staan ongeveer 20 speellocaties gepland die toe zijn aan vervanging.
Jaarlijks voeren we op een derde van ons bomenbestand boomveiligheidskeuringen uit. We keuren de bomen wanneer we ze snoeien. Bomen die een risico vormen controleren we jaarlijks om te beoordelen of ze veilig zijn. Zo houden we onze bomen goed en veilig.
De technische staat van het groen brengen we in beeld met NEN[1]-inspecties en de kwaliteit van het dagelijks onderhoud meten we via maandelijkse beeldkwaliteitsmetingen. Deze inspecties helpen ons de komende jaren om te bepalen welke locaties we omvormen en welke we voorlopig ongewijzigd laten, omdat daar binnen 2 jaar een project wordt uitgevoerd.
We blijven het ingezette cyclische onderhoud in het groen uitvoeren en verbeteren de biodiversiteit, natuurinclusiviteit en groei- en leefomstandigheden voor de bomen.
In 2026 zijn we gestart met het maaien in Purmer-Noord in eigen beheer. De ervaringen geven aanleiding om dit nog een jaar uitsluitend in deze wijk voort te zetten. Daarnaast speelt mee dat er op de huidige arbeidsmarkt nauwelijks ervaren maaimachinisten beschikbaar zijn.
We maaien het gras intensief waar dat nodig is en extensief waar dat kan. Op plekken waar gras voornamelijk wordt gebruikt om te spelen en te recreëren, maaien we vaker. Op plekken waar we de biodiversiteit willen stimuleren maaien we het gras hoogstens 2 keer per jaar. Langs wegen en op plekken waar goed zicht belangrijk is voor de verkeersveiligheid houden we het gras kort. Voor het actualiseren van de maaikaarten participeren we op wijkniveau om deze afwegingen af te stemmen met de bewoners.
We zijn transparant over het inrichten van de openbare ruimte voor goed beheer. Daarom actualiseren we jaarlijks het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR), waarin de laatste wet- en regelgeving en het beleid zijn opgenomen. Dit is bedoeld voor externe partijen die werken aan de ontwikkeling of (her)inrichting van de openbare ruimte.
Wegenoverdracht Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier
Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) is volop bezig met het overdragen van wegen en het wegbeheer aan gemeenten, zodat het zich kan richten op de eigen watertaak. Samen met HHNK maken we concreet welke activa wordt overgedragen, waarbij de gezamenlijk opgestelde uitgangsnotitie als basis dient. Om een goede businesscase op te stellen en de kwaliteit goed in beeld te brengen, zijn en worden in samenwerking met HHNK aanvullende metingen en onderzoeken uitgevoerd. De resultaten daarvan gebruiken we om te bepalen of, wanneer en op welke manier de geplande overdracht plaatsvindt.
Verbrede duurzaamheidsagenda ‘Werk aan de toekomst’
De gemeenteraad heeft in 2025 de verbrede duurzaamheidsagenda Werk aan de toekomst vastgesteld. We werken aan de toekomst van de gemeente via verschillende transitiepaden. Via de sporen ’We gaan anders om met water en houden het hoofd koel’ en ’We vinden een balans tussen mens, natuur en bebouwing’ hebben de onderwerpen klimaatadaptatie en ecologie hierin een plek.
Klimaatadaptatie
Het klimaat verandert en weersextremen nemen toe. Om hierop te anticiperen is in februari 2025 de Klimaatadaptatiestrategie gemeente Purmerend 2025-2030 vastgesteld. Met de Klimaatadaptatiestrategie gemeente Purmerend 2025-2030 werken we, in lijn met het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA), toe naar een klimaatbestendige en waterrobuuste gemeente in 2050. Onze uitgangspunten hiervoor zijn:
Rekening houden met water en bodem.
Anders omgaan met (regen)water.
Een gezonde leefomgeving.
Gevolgbeperking overstromingen.
Bij grootschalige herstructurering, zoals bij weg-, rioolvervanging, worden klimaatadaptieve maatregelen meegenomen om de kwetsbaarheid te verminderen. Binnen ruimtelijke ontwikkelingen hanteren we de Basisveiligheidsniveaus Klimaatbestendige Nieuwbouw als eis, in lijn met de Omgevingsverordening van de provincie Noord-Holland. Denk hierbij aan maatregelen zoals waterpasserende verharding, waterbergende wegen, meer groen en ontharding, het verbeteren van boomgroeiplaatsen, wadi’s, waterbergende wegen en parkeerplaatsen, meer oppervlaktewater en het verbreden van duikers.
Ecologie
We blijven de komende jaren op veel plekken bouwen, wat grote invloed heeft op de lokale natuur. Het doel van de Nota Ecologie gemeente Purmerend 2025-2030 is het behouden en verbeteren van de natuur. Belangrijk hierbij is het verbeteren van het leefgebied van beschermde soorten. In de nota is het puntensysteem Natuurinclusief bouwen Purmerend 2.0 opgenomen, waarin uitgangspunten zijn vastgelegd voor bouwprojecten en ontwikkelingen die bijdragen aan het stedelijke klimaat en de biodiversiteit. Om ook in de toekomst leefbaar te blijven, moeten inwoners, organisaties en bedrijven de kracht van de natuur benutten. Daarom zetten we in op meer stedelijk groen en gevelgroen, extra leefruimte voor flora en fauna, meer groen op boerenerven in de Beemster en sterkere natuur- en waterverbindingen. In 2027 voeren we naar verwachting onderstaande ecologische projecten uit:
In 2026 en doorlopend in 2027 voeren we nieuwbouwprojecten natuurinclusief uit, waarbij we nestkasten realiseren voor vleermuizen en vogels.
Samen met Klimaatadaptatie starten we een projectaanvraag voor het vergroenen van versteende straten in Purmerend.
In samenwerking met gemeente Purmerland onderzoeken we hoe de oevers van groengebied Purmerland natuurlijker kunnen worden ingericht met een hogere ecologische waarde.
We benaderen woningcorporaties en Verenigingen van Eigenaren voor het plaatsen van verblijfsplaatsen in bebouwing.
We werken samen bij de vervanging van beschoeiingen om natuurvriendelijke oevers te realiseren.
In ecologische verbindingszones worden plaatselijk intensief beheerde grasvelden, zoals gazons, omgevormd tot kruidenrijk grasland en ingezaaid met bloemenmengsels.
Bij het onderhoud van de natuurzone Baanstee Noord vervult de gemeente de rol van regisseur en werken we samen met bedrijven in Baanstee Noord. De werkzaamheden zijn gericht op het behouden en versterken van de soortenrijkdom in de natuurzone.
Gemeente Purmerend maakt deel uit van de koplopersgroep voor het ontwikkelen van een biodiversiteitsmaatlat. Dit doen we samen met 8 andere gemeenten, 2 adviesbureaus en het CROW. De biodiversiteitsmaatlat brengt in beeld hoe het gesteld is met de (voorwaarden voor) biodiversiteit, omdat de CROW beeldkwaliteitssystematiek daarvoor niet geschikt is.
Spelen
In 2026 zijn we gestart met het opstellen van een integrale Speelvisie, waarin spelen, bewegen en ontmoeten centraal staan. Deze visie richt zich nadrukkelijk op het versterken van de sociale samenhang en het stimuleren van ontmoeting in de openbare ruimte. Waar mogelijk realiseren we grotere, centraal gelegen speellocaties, waarmee we aantrekkelijke verblijfsplekken creëren waar verschillende doelgroepen samenkomen.
Wij zetten hierbij in op een inclusieve inrichting van de openbare ruimte, waarbij niet alleen kinderen, maar ook jongeren, volwassenen en ouderen worden gefaciliteerd. Dit doen we onder andere door het aanleggen van jeu-de-boulesbanen, het plaatsen van fitness- en beweegtoestellen en het realiseren van schaaktafels op strategische locaties, zoals in vernieuwde en opgewaardeerde parken.
De Speelvisie vormt tevens de basis voor een toekomstbestendige inrichting en het beheer van speel- en beweegvoorzieningen. Hierbij sluiten wij aan bij bredere gemeentelijke opgaven, zoals gezondheid, participatie, vergroening en klimaatadaptatie. Bij de totstandkoming van de visie betrekken we bewoners en gebruikers actief, zodat de voorzieningen aansluiten op de behoeften in de wijk.
Riolering
Het primaire doel van riolering is het beschermen van de volksgezondheid en het voorkomen van wateroverlast door het inzamelen en afvoeren van afval- en regenwater. In het gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma 2025-2030 (WRP) benoemen we de activiteiten die nodig zijn om aan de gestelde doelen te voldoen en geven we inzicht in de directe en indirecte riolerings- en waterkosten. Tariefaanpassingen worden doorgevoerd op basis van actuele lasten en te verwachten kosten en opbrengsten. Het WRP laat de langetermijntrend van de rioolheffing zien.
Bij groot onderhoud, nieuwbouw en herontwikkeling houden we rekening met toekomstige ontwikkelingen, zoals extreme buien en langdurige droogte. Dit leidt tot veranderingen in de inrichting van de openbare ruimte, met meer ruimte of dubbel ruimtegebruik voor de opvang van water. We streven ernaar projecten te combineren en zoeken continu naar de optimale balans tussen kosten, risico's en prestaties.
We werken samen met andere gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland. De intensieve samenwerking van de afgelopen jaren en de behaalde resultaten vormen de basis om deze samenwerking voort te zetten en gezamenlijk in te spelen op nieuwe ontwikkelingen. Voor de regio Noorderkwartier zijn de afspraken tussen gemeenten, het waterschap en het drinkwaterbedrijf vastgelegd in de Samenwerkingsovereenkomst 2021–2030.
Straatreiniging
Voor het bestrijden van onkruid op verhardingen wordt heet water gebruikt. Dit wordt uitgevoerd door reinigingsdienst HVC op beeldkwaliteitsniveau B. Gedurende het hele jaar wordt beoordeeld of het gewenste niveau wordt behaald.
Gladheidbestrijding
Als wegbeheerder is de gemeente verantwoordelijk voor gladheidbestrijding. Hiervoor wordt jaarlijks een gladheidbestrijdingsplan opgesteld en worden van november tot en met maart 4 gladheidbestrijdingsploegen ingezet.
Beheer hondenvoorzieningen
Het beheer van hondenvoorzieningen omvat onder andere het onderhouden van hondenpalen, hondenpoepbakken, losloopgebieden, uitloopstroken, uitrenvelden en verbodsborden voor honden bij specifieke locaties. Daarnaast coördineert de gemeente de inzet van de 'Profihopper' om uitlaatstroken, waar geen opruimplicht geldt, hondenpoepvrij te houden.
Graffiti
Graffiti wordt wekelijks verwijderd op basis van een objectenlijst, periodieke inspecties en meldingen van inwoners. Graffiti met racistische of discriminerende uitingen worden zo snel mogelijk verwijderd.
Vrijwilligers
Naast de inzet van de gemeente worden er ook activiteiten georganiseerd door circa 600 vrijwilligers die zich inzetten voor een schone buitenruimte. Dit gebeurt zowel individueel als collectief in georganiseerde zwerfafvalopruimacties. De gemeente coördineert en ondersteunt deze vrijwilligers door hulpmiddelen beschikbaar te stellen. Er zijn ook vrijwilligers die een prullenbak adopteren en de omgeving daarvan schoonhouden.
Belangrijk om te weten
Oppervlaktewater
De watertaken binnen het beheer van de openbare ruimte worden steeds belangrijker door klimaatverandering en de toename van extreme weersomstandigheden, zoals zware regenval en droogte. Hierdoor komt het watersysteem steeds meer onder druk te staan. Het beheer van stedelijk water wordt uitgevoerd volgens wet- en regelgeving, zoals de Waterschapsverordening, Legger Waterschap en de Kaderrichtlijn Water (KRW). Door optimaal beheer en samenwerking met het waterschap streven we naar een robuust en klimaatbestendig watersysteem.
Risico bedrijfsvoering
De komende jaren ligt het risico voor de bedrijfsvoering van Beheer & Onderhoud vooral bij stijgende materiaalkosten, beperkte capaciteit zowel intern als extern, en de kosten voor energie, brandstof en loon. Hierdoor is minder budget beschikbaar om achterstanden in te halen, waardoor het langer duurt om het beheerniveau B te bereiken. Daarnaast vraagt het grote aantal projecten voortdurend aandacht voor het waarborgen van de bereikbaarheid en leefbaarheid in buurten en wijken.
Netverzwaring en regie in de openbare ruimte
In mei 2024 heeft netbeheerder Liander het programma voor de netverzwaring in Purmerend met ons gedeeld. Hierin staat dat het aantal transformatorhuisjes bijna verdubbeld moet worden, te beginnen in de Beemster. In 2025 zijn we samen met Liander gestart met de BuurtRealisatiePlannen (BRP) om per buurt de locaties van nieuwe transformatorhuisjes te bepalen en neer te zetten. Deze opgave komt bovenop het reguliere beheer in de ondergrond. Hiervoor is een projectteam samengesteld dat de opgave rondom transformatorhuisjes en de diverse werkzaamheden in de openbare ruimte coördineert. Dit loopt in 2027 en nog meerdere jaren door, afhankelijk van het tempo van de uitvoering. Daarnaast werkt Liander aan de verzwaring van het middenspanningsnet (programma Helix) en wordt het OnderStation Baanstee Noord aangesloten.
Actualisatie Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuur (AVOI)
De geactualiseerde AVOI is in 2026 ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. De AVOI is geactualiseerd en aangepast aan de huidige regelgeving en normen, inclusief de leges. We zijn daarmee voorbereid op de overgang van de regelgeving rondom kabels en leidingen van nutsbedrijven naar het Omgevingsplan. De regels in de AVOI over de aanleg van kabels en leidingen, behalve telecommunicatiekabels, worden uiterlijk 1 januari 2032 opgenomen in het nieuwe deel van het Omgevingsplan.
