Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken?
Binnen dit programma ligt de focus op de energie- en warmtetransitie, het voorkomen van afval, de water- en klimaatopgave en de circulaire economie. Ook het milieutoezicht door de Omgevingsdienst valt binnen dit programma.
Inzameling afval en grondstoffen
Afvalpreventie en schone grondstoffen zijn 2 belangrijke pijlers in de route naar een circulaire economie. Door te focussen op preventie werken we samen met onze inwoners aan het verminderen van de totale hoeveelheid afval door het promoten en stimuleren van slim inkopen en consumeren. Preventie betekent ook het repareren van wat kapot is, het minimaliseren van verpakkingen en het inzetten van herbruikbare materialen. Het inzamelen van schone grondstoffen ligt meer op het bord van onze inwoners en zorgt voor een zo hoog mogelijk niveau van hergebruik van grondstoffen. Door papier, glas, plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drankkartons (PMD), textiel en bioafval te scheiden, ontstaan schone grondstofstromen die in hoge mate hergebruikt kunnen worden. De focus ligt de komende tijd vooral bij het goed scheiden van het bio-afval omdat ons restafval nog steeds 35 tot 40% bio-afval bevat. Wanneer afval en grondstoffen goed en vooral juist worden gescheiden, neemt het hergebruik van grondstoffen toe en blijven de kosten voor afvalbeheer beheersbaar. Zo werken we toe naar een steeds meer circulaire economie.
De energietransitie
We zetten in op energiebesparing, meer en schonere vormen van energieopwekking, energieopslag en slim energiegebruik. Nieuwe woningen worden zo energiezuinig en energiebewust mogelijk gebouwd. In de bestaande wijken ligt een grote opgave om woningen te isoleren en energieverlies te beperken. We ondersteunen en stimuleren inwoners om energiebesparende en andere verduurzamingsmaatregelen te nemen.
De warmtetransitie
We werken verder aan de doelstelling om in 2050 aardgasvrij te zijn. Nieuwbouwwoningen worden al zonder aardgasaansluiting gebouwd. Voor de bestaande gebouwde omgeving ligt een grote opgave. We ondersteunen inwoners bij het verduurzamen van hun woning. Daarbij zetten we beschikbare middelen in voor kansrijke gebiedsgerichte aanpakken die bijdragen aan de uitvoering van de warmtetransitie.
In 2027 werken we aan het Warmteprogramma. Het Warmteprogramma is de opvolger van de Transitievisie Warmte. Hierin beschrijven we hoe buurten en wijken richting 2050 stap voor stap aardgasvrij kunnen worden. Daarbij verkennen we met Stadsverwarming Purmerend hoe het warmteaanbod van het bestaande warmtenet toekomstgericht kan worden aangepast aan woningen met een afnemende warmtevraag en een groeiende koudevraag.
De raad wordt betrokken bij de uitgangspunten en de verdere uitwerking van het Warmteprogramma.
Om het bestaande warmtenet van Stadsverwarming Purmerend verder te verduurzamen en betaalbaar te houden, zijn meerdere warmtebronnen nodig. Daarom brengen we innovatieve alternatieven, zoals geothermie, in beeld.
Daarnaast zetten we in op nieuwe vormen van duurzame energieopwekking. Naast zonne-energie onderzoeken we de mogelijkheden van alternatieve warmtebronnen voor woningen en bedrijven.
In 2023 is het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) gestart. Het Rijk heeft hiervoor financiële middelen aan Purmerend beschikbaar gesteld tot en met 2030. Met dit geld ondersteunen we eigenaren van slecht geïsoleerde woningen onder de grens van de Nationale Hypotheek Garantie. We ontzorgen inwoners waar nodig zoveel mogelijk bij het isoleren van hun woning en nemen drempels voor deelname weg. De gemeente organiseert de uitvoering en ziet erop toe dat werkzaamheden plaatsvinden volgens het geldende soortenmanagementplan, dat als doel heeft om beschermde diersoorten niet onnodig te verstoren of te doden. De gemeente draagt de kosten van de maatregelen die nodig zijn voor diervriendelijk isoleren. De belangstelling voor isolatiemaatregelen blijft groeien.
Netcongestie en stroomvoorziening
De capaciteit van het elektriciteitsnet is nagenoeg bereikt. Hierdoor is op veel locaties slechts beperkt ruimte beschikbaar voor het transport van elektriciteit. Dit heeft gevolgen voor woningbouw, maatschappelijke voorzieningen en economische ontwikkelingen. Om de beschikbare capaciteit te verdelen, hanteren netbeheerders regels voor maatschappelijke prioritering die zijn vastgesteld door de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Bij vrijkomende capaciteit krijgen vitale maatschappelijke functies, zoals ziekenhuizen, veiligheidsorganisaties en waterschappen, voorrang. Voor woningbouw, scholen en vergelijkbare ontwikkelingen is daardoor vaak beperkt capaciteit beschikbaar.
We zetten ons actief in om de gevolgen van netcongestie voor onze gemeente te beperken. Dit doen we samen met netbeheerders en andere partners.
We onderzoeken lokale oplossingen waarbij energie zoveel mogelijk lokaal wordt opgewekt, gebruikt en opgeslagen.
We investeren in energieopslag en slimme energiesturing om de beschikbare capaciteit beter te benutten.
We verkennen de mogelijkheden van energiehubs, omdat de energiecapaciteit schaars is. Een energiehub maakt het mogelijk dat meerdere partijen gezamenlijk energie opwekken, opslaan, uitwisselen en hun energieverbruik op elkaar afstemmen.
We stimuleren netbewust bouwen en renoveren. Door bij nieuwbouw en renovatie rekening te houden met energiegebruik en het beperken van piekbelasting, kan de beschikbare netcapaciteit beter worden benut.
Samen met andere gemeenten, de provincie en netbeheerders werken we aan het optimaal benutten van de beschikbare stroomcapaciteit. Daarbij brengen we de actuele stroomvraag in beeld en voeren we regie op ontwikkelingen die afhankelijk zijn van elektriciteit.
Baanstee Noord is geselecteerd voor de vervolgfase van een energiehub. Hierdoor ontvangen we aanvullende middelen om de samenwerking verder uit te werken en ervaring op te doen met het uitwisselen, opslaan en afstemmen van energie tussen deelnemende partijen.
Water- en klimaatopgave
We werken aan een klimaatbestendige en waterrobuuste leefomgeving. We willen onze gemeente ook in de toekomst leefbaar en veilig houden. Daarom bereiden we ons voor op de gevolgen van klimaatverandering. Door rekening te houden met het water- en bodemsysteem bij ruimtelijke ontwikkelingen beperken we de gevolgen van hevige neerslag, droogte en hitte. Door klimaatadaptatie vroeg mee te nemen in de planvorming en het ontwerp kunnen maatregelen doelmatig worden uitgevoerd en beperken we schade en overlast door extreem weer.
Om wateroverlast en droogte te beperken, verbeteren we het watersysteem door de aanleg van extra oppervlaktewater, natuurvriendelijke oevers, bredere duikers, waterbergingen en wadi's.
Daarnaast zetten we in op het vasthouden, bergen en infiltreren van regenwater. Dit doen we onder meer met waterbergende voorzieningen in de openbare ruimte, een waterberging onder het Stadhuisplein, een waterbergende weg in Wheermolen-Oost, een sedumdak op het stadhuis en het verbeteren van boomgroeiplaatsen.
We werken aan een gezonde en groene leefomgeving door de openbare ruimte te vergroenen, verharding te verminderen, geveltuinen aan te leggen en boomgroeiplaatsen te verbeteren. Hiermee beperken we hittestress, vergroten we de biodiversiteit en versterken we de kwaliteit van de leefomgeving. De vergroening van het Tilburyplein en de Overlanderstraat zijn hiervan een recent voorbeeld.
Ook stimuleren we inwoners om hun tuin te vergroenen en te ontharden. Met de tegeltaxi halen we tegels op die plaatsmaken voor groen. Hiermee dragen inwoners bij aan een klimaatbestendige en aantrekkelijke leefomgeving.
Inzameling afval en grondstoffen
We verbeteren het hergebruik van onze ingezamelde grondstoffen door inwoners op een creatieve manier bewust te maken van het nut en de noodzaak van afvalscheiding. Daarnaast bieden we hen de mogelijkheid om afval en grondstoffen beter te scheiden. We brengen hiervoor de basis op orde door de volgende punten aan te pakken:
De hoogbouw beschikt nog niet over faciliteiten voor het gescheiden weggooien van bioafval. We starten met het traject om alle hoogbouw te voorzien van verzamelcontainers voor bioafval, zodat ook deze bewoners hun bioafval apart kunnen weggooien.
In de Beemster wordt het afval nog opgehaald met achterladende vuilniswagens. Dit zorgt voor een flinke arbeidsbelasting voor onze medewerkers. Daarom beginnen we in 2027 met het aanbiedlocatieplan voor de rolcontainers in de Beemster, zodat ook hier met zijladers kan worden ingezameld.
In onze communicatie benadrukken we het belang van goede scheiding van afval en grondstoffen en de noodzaak van schone grondstofstromen. Daarnaast informeren we inwoners over de kosten die ontstaan door het onnodig verbranden van grondstoffen.
Toezicht bij Energiebesparingsplicht bij bedrijven en instellingen
Omgevingsdienst IJmond voert voor de gemeente het milieutoezicht bij bedrijven en instellingen uit. Onder het milieutoezicht valt onder andere toezicht op energiebesparende maatregelen. Bedrijven en instellingen zijn verplicht om vanaf een bepaald verbruik energiebesparende maatregelen te nemen (energiebesparingsplicht).
Om het toezicht op en de handhaving van de energiebesparingsplicht bij bedrijven en instellingen te stimuleren, heeft de provincie Noord-Holland het Energiebesparingsakkoord Noord-Hollandse bedrijven 2022-2025 (hierna: Akkoord) geïnitieerd. De provincie heeft hiervoor subsidie beschikbaar gesteld, onder de voorwaarde dat deelnemers cofinancieren. De gemeente heeft zich aangesloten.
In 2024 vond een tussentijdse evaluatie plaats. Hieruit is gebleken dat het Akkoord bijstelling nodig heeft om de gestelde doelen te behalen. Inmiddels is het Akkoord bijgesteld en is de looptijd verlengd tot en met eind 2026. In de tussentijd is de provincie met de deelnemers in gesprek gegaan over een nieuw Akkoord met een nieuwe looptijd. Ook hiervoor stelt de provincie subsidie beschikbaar. De gemeente is voornemens zich hierbij aan te sluiten.
